Skip to content

Tin từ Diễn đàn QBFC


Tất niên Kỷ Sủu 2009 - QBFC

Tân niên ký sự PDF Print E-mail
Written by Chautuanvu   
Friday, 26 February 2010 23:01

  Những ngày đầu xuân trong dịp Tết Canh Dần năm nay, tiết trời Quảng Bình lạnh hơn nhiều so với những xuân năm trước. Nhưng rồi năm nào cũng vậy, mùa xuân luôn là mùa của chồi non lộc biếc, luôn là mùa của sự sống sinh sôi, luôn là mùa làm cho con người và vạn vật phải bồi hồi và náo nức đến lạ lùng. Bài viết này là những đoạn ghi chép nhỏ, là những đoạn cảm nhận ngắn với một vài hình ảnh ghi được trong những buổi câu cá, dã ngoại đầu năm nay. Tuy mộc mạc đơn sơ nhưng cũng thể hiện được một góc nhìn khác về cảnh sắc con người nơi đây, nay xin được sẻ chia với mọi người với mong muốn được góp thêm một niềm vui nho nhỏ cùng các bạn trong dịp đầu xuân năm mới...

 
 
Tân niên ký sự

Bài : Chautuanvu


Mở bài

Những ngày đầu xuân trong dịp Tết Canh Dần năm nay, tiết trời Quảng Bình lạnh hơn nhiều so với những xuân năm trước. Nhưng rồi năm nào cũng vậy, mùa xuân luôn là mùa của chồi non lộc biếc, luôn là mùa của sự sống sinh sôi, luôn là mùa làm cho con người và vạn vật phải bồi hồi và náo nức đến lạ lùng. Bài viết này là những đoạn ghi chép nhỏ, là những đoạn cảm nhận ngắn với một vài hình ảnh ghi được trong những buổi câu cá, dã ngoại đầu năm nay. Tuy mộc mạc đơn sơ nhưng cũng thể hiện được một góc nhìn khác về cảnh sắc con người nơi đây, nay xin được sẻ chia với mọi người với mong muốn được góp thêm một niềm vui nho nhỏ cùng các bạn trong dịp đầu xuân năm mới.

*
* *

Đầu xuân câu cá "hanh thông"

Không hiểu vì sao và tự bao giờ, người dân ở quê tôi lại dùng từ "hanh" để đặt tên cho loài cá xinh đẹp nhưng lại rất mạnh mẽ đó. Sở dĩ nói như vậy vì ở các vùng miền khác, loài cá này lại được gọi là cá tráp chứ không phải là cá hanh như ở Quảng Bình quê tôi.

Trẻ con ở quê tôi những lúc đùa chơi với nhau thường nghêu ngao hát rằng :

Được nhiều diễm phúc là con cá hanh
Phản cha hại anh là con cá diếc

Thế nên nghĩa của từ "hanh" ở đây được hiểu là "hanh thông", là "đầu xuôi đuôi lọt", là "xuôi chèo mát mái", là "đem lại may mắn" cho mọi người. Trên mâm cỗ trong những dịp kỵ chạp cúng giỗ của mọi nhà ở quê tôi, rất ít khi vắng bóng những món kho hoặc chiên từ loại cá này. Ở quê tôi có nhiều loại cá hanh, nhưng phổ biến nhất vẫn là cá hanh đen và cá hanh đuôi vàng.


Cá hanh đen

Cá hanh đen thường sống ở biển hoặc ven các cửa sông lớn. Cá hanh đen là loài cá khá lớn, con trưởng thành cũng phải đến vài ba ký. Cá hanh đen là loài cá săn mồi hung dữ, thân dày hình bầu dục, mắt lớn, vây dài, mình có màu xám đen tuyền, hoặc có sọc ngang thân màu xám nhạt, nhưng đôi khi lại có màu trắng lốm đốm những chấm đen thậm chí có khi lại có màu trắng bạc. Màu sắc của nó thay đổi tuỳ theo con nước hoặc tuỳ theo môi trường nơi chúng đang sống. Thường vào mùa nước bạc (mùa lũ) ở sông Gianh, cá hanh đen thường đổi màu trắng sáng hơn bình thường. Cá hanh đen thường ẩn nấp săn mồi dưới đáy các rạn đá ở các vực sâu nước chảy xiết và có sóng lớn. Ngoài tôm, trùn biển, cá nhỏ là những loại mồi mà chúng ưa thích ra thì các loài giáp xác như cua, còng hay những loài nhuyễn thể như ốc, sò, hàu, điệp với lớp vỏ cứng như đá cũng là những món khoái khẩu của chúng. Thiên nhiên đã phú cho loài cá này một bộ hàm cực khoẻ với những chiếc răng hình hạt đỗ cứng như thép nên chúng có khả năng nghiền nát bất kỳ lớp vỏ canxi cứng nhất của bất cứ con mồi nào lọt vào miệng chúng.


Cá hanh đuôi vàng

Ngược lại với cá hanh đen, cá hanh đuôi vàng ở quê tôi lại là một loài cá khá đẹp. Thân hình của chúng nhỏ hơn cá hanh đen, thường thường chỉ cỡ bàn tay xoè của người lớn nhưng ngược lại, thịt cá hanh đuôi vàng lại thơm ngon hơn hẳn. Cá hanh đuôi vàng hình bầu dục, mình hơi mỏng, có đôi mắt to, bộ vây dài có màu vàng ở đoạn cuối, thân hình của chúng được bao phủ bởi một lớp vảy sáng bóng màu trắng lấp lánh ánh vàng nên trông đẹp mắt vô cùng. Chính vì thế ngoài việc là một loài cá đặc sản ra, chúng còn được nuôi làm cảnh ở các bể cá cảnh nước mặn. Cá hanh đuôi vàng thường sống ở tầng đáy các vùng sông hồ đầm phá nước lợ, chúng có thể thích ứng với thay đổi đột ngột về độ mặn như cá mè kẻ (cá vược), nên có thể trực tiếp đi từ biển vào các khúc sông nước ngọt một cách bình thường. Chính vì thế chúng có mặt ở khắp nơi trên lưu vực sông Gianh, từ cửa biển lên tới mạn cầu cảng của nhà máy xi măng Sông Gianh ở Tuyên Hóa cách cửa biển hơn 30 cây số (đây là khúc sông nước ngọt hoàn toàn). Cá hanh đuôi vàng sinh trưởng tốt nhất trong môi trường nước lợ vùng ven biển, cửa sông, thuộc loài ít di cư. Chúng thường trú ẩn tìm mồi ở ven các rạn đá, ven các miệng cống xả hoặc ở các vũng nước sâu. Thức ăn chính của cá hanh đuôi vàng là các loại tôm cá nhỏ, các loài giun nước lợ, các loài nhuyễn thể và cũng không từ các loại thức ăn khác như mùn bã hữu cơ hay các loài rong tảo nước lợ khác.

Cá hanh nói chung luôn được coi là loại cá đặc sản cao cấp, thịt cá hanh vị ngọt tính bình, rất thơm ngon, giàu đạm và các chất dinh dưỡng khác. Cá hanh có thể sử dụng để chế biến thành nhiều món ngon từ kho, hấp, chiên, cháo đến ăn gỏi với mù tạt. Nghe đồn ở các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan ... giá của cá hanh cực đắt, một con cá hanh còn sống loại hơn ký có giá cả triệu VN đồng. Chính vì thế nên khi họ qua Việt Nam câu được cá hanh to, họ thường đóng hộp gửi về biếu cho người thân ở quê nhà như là một món quà quý hiếm không khác gì người Việt mình đào được nhân sâm ở Hàn Quốc gửi về.

Tiện đây cũng xin được minh oan cho họ hàng nhà diếc, thật ra nếu ta hiểu câu đồng dao trên theo nghĩa đen thì thật là oan cho loài cá hiền lành này. Có lẽ xuất xứ của câu đồng dao trên bắt nguồn từ những chiếc xương hom rất mảnh nhưng cực sắc, cứng và cong như vuốt mèo của chúng. Có câu "thực diếc bất ngôn", tức là khi ăn cá diếc không nên nói chuyện nhiều, vì nếu vừa ăn vừa nói rất dễ bị mắc phải xương hom của chúng. Theo những người có kinh nghiệm thì khi ăn cá diếc nên cẩn thận gỡ thịt dọc từ lưng xuống lườn bụng theo chiều của những chiếc xương hom của chúng để hạn chế mắc xương. Còn khi đã mắc phải xương của cá diếc rồi thì đau lắm, khó chịu lắm, lại còn rất khó mà gỡ cho ra được nó nên những lúc đó người ta mới nổi khùng lên, vừa khạc vừa rủa cá diếc là đồ "phản cha hại anh" là vậy. Nghe đồn rằng những người đẻ ngược (khi lọt lòng chân ra trước đầu) có khả năng chữa hóc xương cá rất hay. Nhiều ca hóc xương cá quá nặng, khạc mãi không ra, nuốt "lống" cả cục cơm to tướng cũng không xong thì chỉ còn cách "chữa mẹo" đó là tìm và nhờ những người đẻ ngược dùng tay vừa vuốt vào chỗ bị hóc vừa lầm rầm khấn vái ấy vậy nhưng lại rất hiệu nghiệm.

Lại nói về cá hanh. Cá hanh luôn nổi tiếng trong giới điếu ngư là một loài cá tinh khôn. Tuy là loài cá săn mồi hung dữ nhưng chúng lại có cách ăn mồi rất từ tốn. Hầu như chúng chỉ ăn mồi còn sống và ăn rất "chảnh" không khác gì những cậu công tử nhà giàu. Thường khi phát hiện ra con mồi - mà phải là loại mồi khoái khẩu của chúng như tôm đất, hà đỏ, cua cốm ... - cu cậu mới bơi lại "ngửi ngửi" con mồi xem thử con mồi có thơm không đã, có ngon không đã, sau khi đã "vừa ý" rồi cậu mới ngậm hờ con mồi chạy đi nhưng vẫn chưa chịu nuốt "lống" vào bụng liền như các loài cá khác. Phải chạy một đoạn khá xa cậu mới bắt đầu "nhắp nhắp" nuốt mồi. Chính vì vậy nên những khi đi câu cá rạn đá, nếu chúng ta thấy con mồi bị cá lôi "nhúi nhúi" vài phát sau đó tha sợi cước chạy một đoạn rồi mới vít mạnh đến cong cần thì đó đích thị là cá hanh. Người nào thiếu kinh nghiệm hoặc nóng tính khi đi câu gặp phải cá hanh ăn mồi thường hay giật mình để sẫy cá là vì thế. Cá hanh cũng là loại cá rất nhạy cảm với tiếng động, màu sắc và mùi vị. Chính vì thế những khi đi câu cá hanh chúng ta phải tránh gây tiếng động, tránh mặc đồ sáng màu và không nên hút thuốc vì như thế sẽ rất dễ bị những chú cá tinh khôn kia phát hiện ra. Nhưng con người lẽ nào lại thua con cá, dù cho con cá có tinh khôn đến mấy. Lợi dụng đặc tính rất tinh nhạy về mùi này của cá hanh, người ta đã chế ra nhiều loại mồi xả dụ cá hanh tụ lại để câu chúng rất hiệu quả. Và luật đời là như thế đó, anh dại lắm anh cũng phải chết mà anh khôn lắm anh cũng phải chết vì cái khôn của anh như thường. Khe khe...

Nói dài dòng như thế để các bạn thấy rằng câu được cá hanh là một việc rất khó nhưng lại rất hấp dẫn và thú vị. Mà thói thường là thế, mục tiêu gì khó khăn thì khi chinh phục được mới cảm thấy hạnh phúc. Ở quê tôi ai câu được cá hanh đều cảm thấy rất tự hào với bạn hữu. Chính vì vậy mới có câu rằng "phi cá hanh bất thành cần thủ" là thế. Và đây cũng chính là một mục tiêu cần phải chinh phục luôn nằm sâu thẳm ở trong tim của bất cứ cần thủ đam mê môn câu cá thiên nhiên nào, cũng giống như trong tim của bất cứ chàng trai nào cũng mơ ước chinh phục được cô hoa khôi nổi tiếng cùng thời với mình vậy.

Ở quê tôi có quan niệm rằng, người nào khai cần vào dịp đầu xuân mà câu được cá hanh thì cả năm đó công việc sẽ "hanh thông" và gặp nhiều may mắn. Sáng mồng 5 tết Canh Dần này, mặc dù thời tiết vẫn còn rất lạnh, gió mùa đông bắc vẫn thổi hun hút nhưng mọi người vẫn vui vẻ nai nịt chỉnh tề để chuẩn bị đi xuống sông Gianh câu cá. Ai nấy đều tràn trề hy vọng rằng mình sẽ là người câu được loài cá may mắn kia, dù ít hay nhiều gì cũng không quan trọng.


Mọi người vừa uống trà vừa chuyện trò sôi nổi về buổi khai cần câu cá đầu xuân

Có lẽ thời tiết quá lạnh và gió to như thế này sẽ khó mà câu được cá, nhưng không sao, chủ yếu là niềm vui mà buổi dã ngoại đầu năm sẽ mang lại cho tất cả mọi người sau thời gian nghỉ tết khá dài năm nay. Câu chuyện đầu xuân được hâm nóng lên bởi đề tài về cá hanh và những câu chuyện liên quan đến nó. Mọi người cùng nhất trí với nhau rằng dù ai câu được đi nữa thì sự may mắn đó sẽ chia đều cho tất cả. Cuối cùng tất cả cùng hạ quyết tâm :

Ra đi nặng một lời thề
Chưa câu được cá chưa về với

Rồi cùng nhau xuất hành làm chuyến câu cá dã ngoại đầu xuân trong tiếng nói tiếng cười sảng khoái.


Dừng chân bên bờ sông Gianh

Trên bến sông Gianh trong dịp đầu xuân năm mới, mọi người cùng nhau buông câu, trời tuy lạnh nhưng cá vẫn cắn câu khá đều, nhưng chỉ toàn các loại cá đục, cá ong, cá hường, cá móm, còn cá hanh thì mãi vẫn chưa thấy ăn câu.


Chú cá hanh tượng trưng cho sự may mắn câu được trong buổi khai cần đầu xuân

Cuối cùng sau một thời gian kiên nhẫn chờ đợi, trời đã không phụ lòng người, rồi chú cá hanh may mắn cũng đã được câu lên. Tuy chú cá chỉ bằng bàn tay, nhưng mục đích chính của chuyến khai cần "câu may câu mắn" đầu xuân đã được thực hiện. Trời đã về trưa, mọi người cùng vui vẻ xách một giỏ đầy các loại cá ra về trong niềm hân hoan của những người chiến thắng.

Còn các bạn, các bạn thấy thế nào? Ra giêng tháng rộng ngày dài, nếu có dịp các bạn hãy nên thực hiện một chuyến câu cá "hanh thông" đầu năm mới cho may mắn đi các bạn nhé.

 *

* *

Rủ nhau đi hái rau rừng

Mùa xuân năm nay đã đến trên quê hương tôi báo hiệu bằng những cơn mưa phùn rả rích. Đất trời như trẻ lại, vạn vật cựa mình thức giấc sau một giấc ngủ đông kéo dài, chim muông hót líu lo trên những cành hoa, cỏ cây đồng loạt cùng thi nhau đâm chồi non lộc biếc trong tiết xuân ấm áp.

Thời trước khi kinh tế cả nước còn khó khăn, trẻ con chúng tôi cứ mong tết đến thật nhanh để được ăn thịt ăn cá, ăn bánh chưng xanh kèm với dưa hành ngồi xem câu đối đỏ, được mặc những bộ quần áo mới xanh đỏ tím vàng đi chúc tết ông bà và háo hức biết bao khi được nhận những đồng xu mừng tuổi để đi mua những phong pháo tép đốt đì đà đì đẹt nhưng mùi khói pháo thì thơm nức cả thời thơ ấu nhớ mãi đến tận bây giờ. Mà không riêng gì trẻ con, ngay cả người lớn thời đó cũng có những ước mơ giản dị lắm. Thời gian khổ đó rau sắn quanh năm nên ai ai cũng chỉ mong đến tết để được ăn thịt ăn cá cho thoả thích. Mà có nhiều nhặn gì cho cam, mong ước lớn nhất của nhà nhà thời đó là chuẩn bị được vài cân thịt heo, con gà, nồi cơm nếp, vài cặp bánh chưng, chai rượu gạo nút lá chuối ... để cúng ông bà trong dịp tết đến xuân về. Nhà nào sắm sanh cỗ tết được như thế là nhất rồi đó.

Bây giờ đã khác xưa nhiều lắm, kinh tế ngày càng phát triển, cuộc sống của mọi nhà đã sung túc hơn xưa rất nhiều, thế nên mỗi dịp tết về nhà ai cũng ê hề rượu bia thịt cá. Hồi trước cứ mong nhanh đến tết để được "ăn", còn bây giờ chỉ mong đến tết để được "chơi" được "nghỉ". Hồi trước mong ước lớn nhất là "ăn no mặc ấm", còn bây giờ phải là "ăn ngon mặc đẹp". Hồi trước mong được đến tết để được ăn thịt ăn cá. Bây giờ đến tết nghe nhắc đến thịt cá thì ai nấy đều lè lưỡi lắc đầu. Bây giờ chỉ mong trong các bữa ăn ngày tết có thật nhiều rau xanh. Không phải bây giờ thiếu rau xanh hơn hồi trước, mà thường dịp tết chợ búa không hoạt động nên rau xanh khan hiếm và rất đắt.

Ở quê tôi bây giờ có phong trào ăn lẩu. Cái gì cũng đem ra làm lẩu được hết. Từ lẩu gà, lẩu cá, lẩu rau má, lẩu bê ... đến lẩu cua, lẩu còng, lẩu cầy, lẩu mắm... tất tần tật đều có thể đưa vào nồi lẩu. Đơn giản chỉ cần một cái bếp gas, bếp cồn cá nhân hoặc một cái lò than làm bằng đất nung xinh xắn, thêm một nồi lẩu tuỳ loại và một rổ rau xanh, thế là đã có một bữa ẩm thực "văn hóa lẩu" ra trò rồi đó. Nhưng cũng phải công nhận là cái cách ẩm thực theo kiểu "văn hóa lẩu" bây giờ rất hay, vừa tiện lợi vùa rất hợp trong thời điểm tiết xuân se se lạnh như thế này, được ngồi quây quần bên nồi lẩu thơm phức nghi ngút khói thật là ấm áp. Ăn lẩu lúc nào cũng phải kèm theo rổ rau xanh to tướng, nào cải, nào ngò, nào cần, nào xà lách, nào tương ơ ... "Cái" trong nồi lẩu là "cái" gì không quan trọng, chỉ mong sao "nước" thật ngọt để nhúng rau xanh là được rồi. Ngày tết mà được ai mời đi ăn lẩu là mừng lắm. Nhất là lẩu cá khoai, cá ngứa nữa thì mê nhất trần đời. Ăn lẩu thích nhất là ăn nhiều rau xanh cho mát ruột, lại có nước có cái nóng hổi húp "rột rột" rất dễ đưa cay.

Bây giờ xin được nói qua về rau xanh thời nay. Có một điều chắc chắn rằng thời nay có nhiều loại rau hơn thời trước. Có lẽ do bây giờ có nhiều giống rau mới hơn, năng suất trồng rau cao hơn nên bây giờ các loại rau xanh rất phong phú với giá thành khá rẻ. Nhưng cái gì cũng có sự trả giá của nó. Một cây rau có chu kỳ sinh trưởng quá nhanh nhờ sự can thiệp của khoa học kỹ thuật ắt sẽ không thơm ngon, không giàu dinh dưỡng bằng một cây rau được phát triển tự nhiên. Với lại bây giờ các nhà vườn sử dụng quá nhiều các loại thuốc và các loại phân bón hóa học nên cây rau bây giờ rất dễ bị nhiểm các chất độc hại hơn so với cây rau thời trước. Chính vì thế thời nay mới xuất hiện thuật ngữ "rau sạch, rau bẩn". Rau sạch ở đây được hiểu là rau không sử dụng thuốc và các loại phân hóa học, còn rau bẩn ở đây là rau có sử dụng những loại hóa chất đó trong quá trình canh tác chứ không phải là cây rau bị dính đất, dính bùn. Một chiêu tiếp thị rau sạch cực kỳ độc đáo của các bà hàng rau thời nay là khoe ... sâu trong những bó rau của mình. Còn những chú sâu đó là sâu tự nhiên hay là sâu nhân tạo (bắt sâu bỏ vào) thì chỉ có trời mới biết. Chính vì thế khi chúng ta đi ngang hàng rau, nếu lỡ có nghe mấy bà hàng rau tiếp thị :"Mua rau tui đi o, mua rau tui đi chú, rau tui là rau sạch đó, o chú không thấy có ... sâu đầy đây à" thì các bạn cũng đừng có ngạc nhiên nghe, ý mấy bà hàng rau đang muốn gửi tới chúng ta "thông điệp" rằng rau của mấy bà là rau sạch đó mà. Kha kha...

Và thế là thời thế của các loài rau xanh lại thay đổi 360 độ giống hệt như sự xoay vần các kiểu moden thời trang của các quý bà quý cô thời trước và thời nay vậy. Do lo ngại về vấn đề "rau bẩn" sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ, thế là những cây rau tự nhiên, trong đó có các loại rau nhà như rau lang, rau bí... và các loại rau rừng như rau tàu bay, rau má .v.v. mà thời trước thường chỉ dùng cho ... heo ăn nay lại được dịp lên ngôi. Thời nay mỗi khi ăn lẩu mà có các loại "rau sạch" như rau bí, rau lang, và nhất là có thêm được mớ rau tàu bay, rau má đồi nữa thì phải gọi là số một, là độc đáo, là ăn chơi nhất trần đời.

Nhân tiện xin được nói qua một tý về một số loại rau rừng, đó là rau tàu bay và rau má.


Rau tàu bay

Rau tàu bay là loài cây dại thuộc họ Cúc Asteraceac, gọi là rau tàu bay vì khi có gió, hoa của nó bay phát tán trong không khí như tàu bay hoặc do mùi đặc trưng của nó không khác gì mùi của xăng máy bay vậy. Rau tàu bay được biết đến từ lâu nhưng lại nổi tiếng từ trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ. Có thể nói trong những thời kỳ gian khổ đó, rau tàu bay là nguồn rau xanh chủ lực cho quân dân cả nước. Rau tàu bay mọc hoang dại ở những nơi thoáng, len lỏi trong các cánh rừng hoặc bìa rừng, ven suối ở các vùng núi rừng nhiệt đới. Đặc biệt ở những cánh rừng vừa bị đốt cháy có nhiều tro than, chỉ cần sau cơn mưa trời hửng nắng là rau tàu bay mọc nhiều vô kể và xanh tốt vô cùng. Đọt và lá non của rau tàu bay được sử dụng làm rau xanh để ăn, có thể dùng rau tàu bay để luộc, nấu canh hay ăn lẩu rất hợp. Ngoài ra rau tàu bay còn có những công dụng phòng chữa bệnh như nhuận tràng và giảm hấp thu chất béo, làm thức ăn kiêng cho người béo phì. Một số vùng dân cư người ta quen dùng rau tàu bay phòng chống côn trùng, rắn rết cắn, bằng cách giã nhuyễn xoa đắp lên chỗ bị tổn thương. Nghe đồn rằng ăn nhiều rau tàu bay sẽ bị thiếu máu, hoặc dùng kéo dài rau tàu bay có thể bị sỏi thận. Tuy nhiên, do có mùi vị rất thơm (có nhiều người không hợp lại cho là hôi) và thân lá non, kể cả hoa của nó rất giòn và ngon nên nó là món ăn khoái khẩu của nhiều người. Đặc biệt nó cực kỳ hợp với món lẩu bò các bạn ạ.


Rau má

Rau má thuộc họ Hoa tán Umbelliferae, là một thứ rau dại ăn được thường mọc ở những nơi ẩm ướt như thung lũng, ven suối, sườn đồi, các vạt rừng vừa bị đốt nhiều than tro... Rau má còn có tên là Tích tuyết thảo hoặc Liên tiền thảo do nó thường mọc lan trên mặt đất và lá của nó trông giống như những đồng tiền tròn được xếp nối tiếp nhau. Rau má (có thể được gọi trại từ từ "mạ") có cái tên này vì nó là loại rau cứu đói cho dân nghèo. Từ xưa, các cụ đã dặn con cháu rằng : “Đói thì ăn rau má, đừng ăn quấy ăn quá thiệt thân”. Rau má có mùi ngai ngái, đăng đắng nhưng lại bùi bùi. Nó thích hợp để ăn sống, nấu canh, ăn lẩu, xay mịn làm nước uống hoặc phơi khô sắc nước uống giải khát. Theo đông y, rau má có tính hàn, cay, đắng. Rau má ăn ở dạng tươi giúp cho việc duy trì sự trẻ trung. Nước sắc từ lá rau má được coi là có tác dụng hạ huyết áp và là một loại thuốc bổ dưỡng để có sức khỏe tốt làm tăng trí nhớ, tăng thị lực. Lá rau má tươi còn được dùng đắp ngoài da để điều trị những chỗ đau, hạ sốt. Nó còn được dùng trong điều trị các chứng phù, viêm thanh quản, tĩnh mạch, phế quản, các bệnh trĩ, phong, eczema hay vảy nến, giải ngộ độc sắn, nấm, măng và là thức uống lợi tiểu .v.v.

Mới sáng mồng 6 tết thôi nhưng ai nấy đều uể oải. Mời món gì cũng lắc đầu, mời uống gì cũng từ chối khéo. Sực nhớ đến những cánh rừng, những vạt đồi mọc đầy rau tàu bay, rau má xanh mơn mởn tình cờ phát hiện được trong những lần đi săn gà rừng, một người nêu ra ý tưởng đi hái lộc đầu xuân... về làm nồi lẩu mừng năm mới thế là được mọi người hưởng ứng rất nhiệt tình. Thế là chị em được phân công nhiệm vụ đi chợ chuẩn bị một nồi lẩu gân bò (vì lẩu bò cực kỳ hợp với rau tàu bay) và vào vườn hái những "lộc" hoa bí, đọt bí, rau cần, rau ngò, rau xà lách, rau cải... còn anh em được giao nhiệm vụ vào rừng hái "lộc" rau tàu bay, rau má.


Vào rừng đi hái rau rừng

Trên những cánh rừng vừa được vỡ hoang, tàn tro còn phủ đầy nhưng đã được những cơn mưa phùn thấm đẫm vào lòng đất. Bên cạnh những cành cây cháy khô, những lộc xuân mơn mởn đang đâm chồi vươn lên xanh mướt như báo hiệu một chu kỳ mới của sự sống đang được bắt đầu trên vùng đất màu mỡ này.


Những vạt rừng vừa được khai hoang đầy tro than như thế này là những nơi có nhiều rau tàu bay và rau má rừng nhất

Mọi người dừng xe bên cánh rừng rồi không ai bảo ai, tất cả cùng hoà mình vào với thiên nhiên và đất trời mênh mông nơi đó. Mọi người cùng nhau đi hái rau rừng mùa xuân như là đi hái lộc của đất, của trời, của không khí mùa xuân ấm áp đang ngập tràn ở khắp muôn nơi.


Rủ nhau đi hái rau rừng

Khắp nơi trên mặt đất đang phủ đầy tro, những cây rau tàu bay xanh non mơn mởn cùng những cây rau má xanh mướt mắt đang chen mình vươn lên cùng các loài cây dại khác. Chọn những cây xanh non mơn mởn nhất để hái lộc xuân, chỉ trong chốc lát, mọi người ai nấy đều hái đầy căng giỏ rau của mình.


Lộc xuân

Trưa hôm đó bên một nồi lẩu bò nghi ngút khói bốc mùi thơm phức và những rổ rau sạch-nhất-trong-các-loại-rau-sạch ở trên thế gian này. Mọi người cùng vui vẻ quây quần bên nhau vừa chúc nhau những lời chúc năm mới rôm rả nhất, vừa cùng nhau thưởng thức lộc xuân kết tinh từ tinh hoa của đất, của mưa xuân, của không khí mùa xuân ấm áp. Trong tiếng nói tiếng cười râm ran của mọi người, vẫn cảm nhận rõ ràng mùi hương thơm ngát của lộc xuân xen lẫn chất ngọt bùi nồng nàn từ đất mẹ.


Cùng thưởng thức hương vị mùa xuân

Quảng Bình là dải đất hẹp nhất Việt Nam, núi rừng, sông biển liền kề nhau đã tạo nên nhiều cảnh quan thiên nhiên cực kỳ xinh đẹp cũng như ẩn chưa bên trong nó nhiều thức, nhiều vị, nhiều cái, nhiều con ... cực kỳ phong phú. Vạt rừng mà mọi người vừa "rủ nhau đi hái rau rừng" trong dịp đầu xuân năm mới vừa kể ở trên thực ra chỉ cách trung tâm thành phố Đồng Hới chừng 10 cây số, nằm bên cạnh đường tránh Đồng Hới giáp ranh giữa phường Thuận Đức và huyện Bố Trạch. Nếu các bạn có hứng thú thì vào những dịp cuối tuần, các bạn nên tổ chức những buổi hái rau dã ngoại cùng gia đình của mình. Những buổi dã ngoại như thế này rất thích hợp với các cháu nhỏ và phụ nữ. Vì chính những dịp được hoà mình vào thiên nhiên như thế này sẽ giúp các cháu tăng thêm sức khoẻ, khám phá được nhiều điều bổ ích và biết yêu mến bảo vệ thiên nhiên hơn. Còn đối với các cô các chị thì thật tuyệt vời vì tôi dám cam đoan với các cô các chị rằng không có nơi nào có những loài rau tươi hơn, ngon hơn, sạch hơn ... ở đây. Và còn một điều cực kỳ quan trọng nữa mà tôi muốn được chia sẻ với các cô các chị là tất cả các loài rau trên đều được miễn phí. Hi hi...

*

* *

Món gì ngon nhất đầu xuân?

Thưa các bạn, thật là phù hợp khi chúng ta lại bàn về ẩm thực trong dịp đầu xuân năm mới này bởi như các cụ đã từng nói rằng, tháng giêng là tháng ăn chơi, là tháng để chúng ta vừa ẩm thực vừa tản mạn đôi chút về nó. Hiểu đơn giản thì "Ẩm" là "Uống" còn "Thực" là "Ăn". Thế nên bàn về ẩm thực cũng đồng nghĩa là bàn về nghệ thuật chế biến các món ăn và cách để thưởng thức chúng vậy.

Như các bạn đã biết, từ thuở hồng hoang, loài người đã hiểu được rằng ẩm thực chiếm một vị trí cực kỳ quan trọng trong đời sống của họ. Từ xưa, ẩm thực đã được các cụ xếp đứng đầu trong "Tứ khoái". Có câu rằng "khoẻ nhờ ăn, mà bệnh cũng vì ăn". Tức là nếu chúng ta biết cách chế biến, biết cách ăn uống hợp lý sẽ mang lại cho chúng ta sức khoẻ. Ngược lại, nếu chúng ta ăn uống không đúng cách, không điều độ không những không mang lại sức khoẻ cho chúng ta mà còn là nguyên nhân gây nên nhiều bệnh tật. Dân gian có câu "bệnh vào từ miệng" là vì thế. Thời nào cũng vậy, ẩm thực luôn là lĩnh vực hấp dẫn hàng đầu, được loài người bỏ rất nhiều công sức ra để khám phá, nghiên cứu và bàn về nó tự ngàn đời nay.

Ẩm thực là một lĩnh vực rộng lớn, trong đó bao hàm khoa học dinh dưỡng cùng truyền thống văn hóa ẩm thực của từng vùng, từng miền, từng nước, thậm chí là từng châu lục. Trong đó, truyền thống văn hóa ẩm thực hay là thói quen sử dụng các loại gia vị, các loại nguyên liệu làm thức ăn khác nhau trong ẩm thực là nét riêng độc đáo của từng tộc người, của từng dân tộc, thậm chí là của từng chủng tộc khác nhau. Lấy ví dụ rằng chỉ ngay ở Việt Nam thôi, người ở miền Bắc có cách nêm nếm gia giảm trong các món ăn khác với người miền Trung và người miền Nam. Người miền Bắc thiên về thanh tao, người miền Trung thiên về mặn mà và cay nồng còn người miền Nam lại thiên về ngọt. Khi nhắc đến những món như phở, cầy tơ bảy món, bún riêu cua... ngay lập tức ta biết rằng đó là những món ngon xuất xứ từ miền Bắc. Khi nhắc đến những món như bún bò Huế, cháo canh, bánh canh cua, bê thui, mỳ quảng ... ngay lập người nghe hiểu rằng đó là những món ăn đại diện của miền Trung còn khi nhắc đến món cá kho tộ, cá nướng trui, lẩu cá kèo, canh chua cá lóc ... ắt hẳn bất cứ ai cũng nghĩ ngay đến vùng đất phương nam đầy nắng gió với những con người đi mở đất phóng khoáng và hào sảng.

Vấn đề nguyên liệu làm thức ăn và các loại gia vị cũng là một đề tài muôn thuở trong ẩm thực của từng tộc người, từng dân tộc và từng chủng tộc khác nhau. Đối với một số tộc người ở miền núi thì món thịt để thối có giòi, nhái nướng tái, các loại thức ăn được chế biến côn trùng như sâu, nhộng, bọ xít, kiến, mối .v.v. hoặc các loại nước chấm được làm từ phân non của dê, ngựa, bò... lại là những món đặc sản, trong khi nếu dùng những món đó mời người miền xuôi thì chắc nhiều người phải lè lưỡi lắc đầu. Không phải người miền Nam nào cũng ăn được món thịt cầy của miền Bắc và không phải người miền Trung nào cũng chấp nhận nếm dù chỉ một tý ty món mắm bò hóc của người Khmer Nam bộ. Đừng nên mời người nào không phải là người Việt Nam ăn món tiết canh kẻo làm họ sợ thất kinh cũng như đừng nên mời người Ấn Độ ăn thịt bò, đừng nên mời người Hồi giáo ăn thịt lợn. Nếu mời người Hàn Quốc ăn thịt chó chắc chắn họ sẽ mừng rỡ ô kê ô kê liền nhưng nếu mời người phương Tây chắc chắn họ sẽ lắc đầu từ chối. Phần lớn những người phương Tây đều không dám đụng đến hai món ẩm thực được xem là những món "quốc hồn quốc tuý" của Việt Nam là nước mắm và mắm tôm. Còn những món ẩm thực cao cấp phương Tây ở các nhà hàng khách sạn 5 sao luôn được xem là chuẩn mực, là "ẩm thực quốc tế" nhưng phần lớn người phương Đông thà nhịn đói còn hơn là phải đụng đến chúng. Về vấn đề sử dụng các loại gia vị trong các món ăn cũng vậy. Người miền Bắc và miền Nam khi đến miền Trung thường "toát cả mồ hôi" vì phần lớn các món ẩm thực ở đây đều quá cay. Ngược lại khi vào miền Nam người miền Bắc và miền Trung lại khá khó chịu do không quen được ngay với vị quá ngọt của những món ăn miền này .v.v.

Chính vì những lý do như thế nên cuộc tranh luận muôn thuở của các dân tộc xem nền ẩm thực của dân tộc nào là tiên tiến nhất, là khoa học nhất, có khả năng đại diện cho ẩm thực thế giới chắc chắn sẽ không có hồi kết thúc. Tiếp theo đó là cuộc tranh luận món ăn gì ngon nhất cũng xem như đi vào ngõ cụt. Ví dụ người Trung Quốc nói món vịt quay Bắc Kinh và rượu Mao Đài của chúng tôi là ngon nhất thế giới, nhưng người Nhật Bản sẽ khẳng định rằng chẳng có món nào qua được món Susi và rượu Sakê của chúng tôi, rồi người Nga sẽ nói rằng món trứng cá Hồi và rượu Voka của chúng tôi mới là nhất .v.v. Cuối cùng, người Việt Nam sau khi nghe đại biểu các nước trên trình bày xong chắc chắn sẽ vừa cười vừa nói rằng chẳng có món nào trên thế giới này qua mặt được món dồi chó và rượu quốc lủi ở quê tôi cả. Có câu ca dao nói về đẳng cấp của món dồi chó như sau :

Sống ở trên đời, ăn miếng dồi chó
Thác xuống âm phủ, biết có hay không?

Hoặc chỉ mơ uớc rằng :
Sống được miếng dồi chó
Chết được bó vàng tâm*

* Vàng tâm (vàng tim) : Một loại gỗ quý, thớ gỗ màu vàng có vân rất đẹp và có mùi rất thơm, thường dùng để đóng quan tài rất tốt.

Là đã mãn nguyện cuộc đời.

Còn vì sao lại có tên rượu quốc lủi, bởi vì đó là loại rượu thơm ngon nặng đô đến độ chỉ cần vài chén thôi cũng đủ làm cho các bậc hảo hán tửu lượng cao như núi đường ngay không thích đi, lại chỉ thích ... lủi vào bụi mà đi như chim quốc vậy. Khe khe...

Và thế là câu hỏi "Theo các bạn món gì ngon nhất?" đã trở thành một trong những câu hỏi khó nhất mà loài người chúng ta từ thời nguyên thuỷ đến thời nay vẫn chưa tìm được lời giải đáp. Và đó cũng là một nét khác biệt lớn nhất giữa loài người và các loài động vật khác trên Trái Đất này. Bởi nếu được phỏng vấn cùng một câu hỏi trên, loài ong trên toàn thế giới này sẽ đồng thanh kêu vo ve rằng : "Mật hoa"; loài voi sẽ đồng loạt cong vòi rống lên : "Mía" còn loài cá Vược sẽ vừa nhảy santo trên mặt nước vừa rít lên : "Tôm đất còn sống". Khe khe...

Thế nhưng vào một ngày đầu xuân năm nay, có một nhóm người đã tình cờ phát hiện một "phương pháp sản xuất" ra món ẩm thực ngon nhất đầu xuân, và có thể nói là ngon nhất Quả Đất cũng được. Nếu không tin thì ngay bây giờ, mời các bạn hãy cùng tham gia một buổi "săn bắt hái lượm" và chế biến món ăn ngon nhất thế giới với họ các bạn nhé.


Trên bờ của vùng đầm phá nước lợ ven sông vào một sáng đầu xuân, có một nhóm người cùng nhau kéo đến câu cá


Họ buông câu trên miệng cống nước đang chảy vào đầm


Và chỉ trong chốc lát họ đã câu được rất nhiều loại cá rào hảo hạng

Sau khi đã săn bắt đủ lượng cá cần dùng cho một bữa, bọn họ cùng kéo nhau về nhà một người trong nhóm. Họ bàn với nhau rằng dịp đầu năm thế này nên làm món cá nướng và món lẩu cá để nhúng rau xanh ăn cho đỡ ngán. Ấy thế là trong khi hai người ở nhà làm lẩu và nướng cá, những người còn lại đã cùng nhau vào khu rừng cạnh nhà để tìm hái rau rừng về nhúng lẩu.


Đĩa cá nướng


Rổ rau rừng gồm rau tàu bay, rau má và lá trơng


Một buổi ẩm thực tuy đơn sơ nhưng lại ngon nhất dịp đầu xuân năm mới đấy các bạn ạ

Khi nồi lẩu và món cá vừa được làm xong sạch sẽ đưa lên bếp để chế biến thì một bao rau rừng siêu sạch xanh non mơn mởn cũng đã được hái về. Trưa hôm đó bên nồi lẩu nghi ngút khói, một rổ rau rừng to tướng xanh mướt mát và một đĩa cá nướng trắng muốt thơm phức, mọi người quây quần bên nhau vừa chuyện trò râm ran, vừa cùng nhau thưởng thức những món ăn mình tự tay săn bắt, hái lượm được và cũng do tay mình chế biến nên. Những ly rượu vang sóng sánh trong tiếng dzô dzô mừng mồi mới vang lên thật náo nhiệt. Thoang thoảng trong đó có tiếng ai đó thốt lên, đúng bữa nay là bữa ăn ngon nhất trần đời mà mình được thưởng thức, mà không ngon sao được, vì tất cả đều do tự tay mình làm ra mà. Kha kha ...

Và quả đúng như thế, món ăn ngon nhất trên đời này chính là món chúng ta tự tay chế biến từ những thứ chúng ta làm được. Nói như vậy bởi vì đó là sự kết tinh công sức, niềm vui và tình cảm mà mọi người đã giành cho nhau. Có ai đó đã nói rằng, con cá mà mình câu được chính là con cá ngon nhất. Và có ai đó cũng đã từng nói rằng, chế biến các món ăn cũng là một cách thể hiện và gửi gắm tình cảm giữa người và người thông qua ẩm thực. Chính vì thế có thể khẳng định rằng, những món ẩm thực do chúng ta tự tay làm ra chính là những món ăn ngon nhất trên đời này.

Đồng Hới, tháng 3 năm 2010
Chautuanvu

 

Thao luan

Last Updated ( Thursday, 04 March 2010 14:12 )
 

Quảng cáo

Bạn bè bốn phương

Thống kê BĐ 15/8/2008

caucaquangbinh.comcaucaquangbinh.comcaucaquangbinh.comcaucaquangbinh.comcaucaquangbinh.comcaucaquangbinh.comcaucaquangbinh.com
caucaquangbinh.comToday3
caucaquangbinh.comYesterday513
caucaquangbinh.comThis week516
caucaquangbinh.comThis month3055
caucaquangbinh.comAll317192
We have 10 guests online